«SENIM» денсаулық сақтау жүйесі қызметкерлерінің салалық кәсіптік одағы» РҚБ Қостанай облыстық филиалының төрайымы Татьяна Булгацевич Қостанай қаласындағы медициналық ұйымдардың ұжымдарымен жаңа Қазақстан Республикасы Конституциясының жобасын және алдағы референдумды талқылауға арналған бірқатар кездесулер өткізді.

Кездесулер барысында медицина қызметкерлерімен ашық диалог ұйымдастырылып, қатысушылар Конституция жобасының негізгі нормаларымен танысып, өз сұрақтарын қойып, пікір алмасты. Әсіресе ел дамуының негізгі бағыттарына, әділеттілік пен құқық үстемдігі қағидаттарын нығайтуға, сондай-ақ мемлекеттің азаматтар алдындағы жауапкершілігін арттыру мәселелеріне ерекше назар аударылды.

Қостанай қаласындағы КМК «№2 емхана» базасында Конституция жобасының мәтіні ұсынылған ақпараттық алаң ұйымдастырылып, онда әрбір ниет білдіруші құжатпен жан-жақты танысып, өз ұсыныстарын жолдап, алдағы референдум туралы қосымша ақпарат ала алды.

Татьяна Булгацевич азаматтық белсенділіктің маңыздылығын атап өтіп, референдум әрбір азаматқа елдің болашағына тікелей ықпал етуге мүмкіндік беретінін айтты.

«Маңыздысы — тек келіп дауыс беру ғана емес, өз пікіріңді саналы түрде білдіру. Қазақстанның болашағы әрқайсымыздың таңдауымызға байланысты», — деп атап өтті ол.

Қазақстанда Конституциялық Соттың рөлі күшейтілуде. Бұл — ел аумағында Конституцияның үстемдігін қамтамасыз ететін тәуелсіз орган.

Бұл азаматтар мен қызметкерлерге не береді?

— Тікелей жүгіну құқығы.

Қазақстан Республикасының азаматтары өздерінің конституциялық құқықтары мен бостандықтарына тікелей әсер ететін нормативтік құқықтық актілердің Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы өтінішпен Конституциялық Сотқа тікелей жүгінуге құқылы.

Мұндай жүгінудің тәртібі мен шарттары конституциялық заңмен айқындалады.

— Халықаралық шешімдердің орындалуын бақылау.

Конституциялық Сот халықаралық ұйымдардың және олардың органдарының шешімдерін орындау Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес келе ме деген мәселені қарайды.

Егер Негізгі заңға қайшы келетіндігі анықталса, мұндай шешімдер Қазақстан Республикасының аумағында орындалуға жатпайды.

— Соттың құқықтық ұстанымдарының міндеттілігі.

Заңдар мен өзге де нормативтік құқықтық актілерді қолдану кезінде Конституциялық Соттың құқықтық ұстанымдары ескеріледі.

Егер қандай да бір норма Конституцияға тек белгілі бір түсіндірме арқылы ғана сәйкес деп танылса, ол дәл сол түсінікке сай қолданылуы тиіс.

Неліктен бұл маңызды?

Кәсіподақтар мен қызметкерлер үшін бұл:

— еңбек және әлеуметтік құқықтарды қорғаудың қосымша кепілдіктерін;

— азаматтардың жағдайын нашарлататын нормаларды конституциялық бақылау мүмкіндігін;

— Конституцияның басқа шешімдерден басымдығын растауды білдіреді.

Конституция мемлекеттегі басты заң болып қала береді, ал оны қорғау тетіктері барған сайын түсінікті әрі тиімді бола түсуде.

Қостанай облысының Кәсіподақтар орталығының төрайымы Ирина Аронова «Жастар сарайы» еңбек ұжымымен кездесу өткізді.

Кездесу барысында ол жаңа Конституция жобасының нормаларын түсіндіріп, әсіресе өнер мен мәдениет саласына қатысты ережелерге ерекше назар аударды. Негізгі Заңның кіріспе бөлімінде мәдениет, білім, ғылым және инновациялар құндылықтарына басымдық берілетіні атап өтілді. Бұл мәдениетті ұлттық маңызды басымдықтардың бірі деңгейіне көтереді.

Сондай-ақ төрайым сөз бостандығының, ғылыми, техникалық және көркем шығармашылық еркіндігінің конституциялық кепілдіктеріне назар аударды. Бұл шығармашылық қызметтің құқықтық қорғалуын қамтамасыз етеді. Сонымен қатар құжатта шығармашылық еркіндігі мен қоғамдық мүдделер арасындағы тепе-теңдік сақталып, елдің тарихи-мәдени мұрасын қорғауға ерекше көңіл бөлінгені айтылды.

Түсіндіру бөлімінен кейін кездесу ашық диалог форматында жалғасты. Қызметкерлер еңбек жағдайлары мен жалақы деңгейіне қатысты сұрақтар қойды.

Сонымен қатар қызметкерлер зейнет жасына жақындаған жұмысшылардың әлеуметтік қорғалу мәселелерін де көтерді. Олардың айтуынша, жалақы деңгейінің төмен болуына байланысты зейнетақы жарналары да аз мөлшерде қалыптасады. Осыған байланысты көпшілігі болашақтағы зейнетақы қамтамасыз ету деңгейіне алаңдаушылық білдірді. Кездесуге қатысушылар қызметкерлерді әлеуметтік қолдау мәселелеріне алдағы уақытта да назар аудару маңызды екенін атап өтті.

Кездесу конструктивті жағдайда өтті: қызметкерлер өздерін толғандырған сұрақтары мен ұсыныстарын айтып, қажетті түсіндірмелер алды.