Конституцияның жаңа редакциясында маңызды норма бекітіледі: енді коммерциялық емес ұйымдардың шетелден қаржыландырылуы туралы ақпарат ашық әрі әрбір азамат үшін қолжетімді болады.

Бұл бізге және қоғамға не береді?

Сенімді егемендік. Ішкі үдерістерді сыртқы жасырын ықпалдан қорғау — ел тұрақтылығының кепілі. Күн тәртібін шетелдік демеушілер емес, ел азаматтарының өзі айқындауы маңызды.

Адал азаматтық орта. Қаржының ашықтығы «қос стандарттарды» болдырмайды. Кәсіподақтар мен қоғамдық бірлестіктер өз мүшелері мен өз халқының мүддесі үшін жұмыс істеуі тиіс, ал қаржының ашықтығы — осы сенімді растаудың ең тиімді жолы.

Объективтілік пен айқындық. Әрқайсымыз белгілі бір бастамалардың қандай қаражат есебінен жүзеге асырылып жатқанын білуге құқылымыз. Бұл шынайы қоғамдық жұмысты өзге мүдделерді ілгерілетуден ажыратуға мүмкіндік береді.

Аталған норманың Конституциялық деңгейде бекітілуі азаматтық сектордың ашықтығын қамтамасыз етіп, мемлекеттің қорғалуын күшейтеді. Егемендік пен сенім — біздің басты басымдықтарымыз.

Қызметті жай ғана жұмыс емес, өмірлік ұстаным деп білетін жандар бар. Солардың бірі — Торгаева Алмагуль Ахметкалиевна, Қостанай облысы бойынша Жер ресурстарын басқару департаменті жер мониторингі бөлімінің бас маманы.

Оның еңбек жолы — таңдаған ісіне деген адалдықтың айқын көрінісі. 17 жылдан астам уақыт ішкі істер органдарында қызмет атқарып, ұйымдасқан қылмысқа, экстремизмге және есірткі бизнесіне қарсы күрес бөлімшелерінде жұмыс істеді. Қызмет жылдары ішінде өзін жауапты, қағидатты әрі сенімді қызметкер ретінде танытты. Запастағы майор шенінде құрметті демалысқа шыққанымен, белсенді өмірлік ұстанымын сақтап қалды.

Сегіз жылдан астам уақыт бойы Алмагуль Ахметкалиевна мемлекеттік азаматтық қызметте — жерді бақылау саласында қоғам игілігі үшін еңбек етіп келеді. Ұқыптылық, тәртіптілік, істі соңына дейін жеткізе білу және адамдарға деген құрмет оған жүктелген міндеттерді тиімді орындауға мүмкіндік береді.

Кәсіподақ үшін осындай еңбек адамдарын — қарапайым, бірақ рухы мықты, өз мамандығына және еліне адал жандарды насихаттау ерекше маңызды. Әрбір лауазымның артында тұлға тұрады, ал Алмагуль Ахметкалиевна — тәжірибе, адалдық пен еңбекқорлық мемлекеттік қызметтің шынайы беделін қалыптастыратынының лайықты үлгісі.

Төрт қыздың ардақты анасы, мейірімді әже ретінде ол кәсібилік пен адамгершілік жылулықты үйлестіре білген жан.

Қазақстанда Конституцияның бүкіл ел аумағында үстемдігін қамтамасыз ететін тәуелсіз орган ретінде Конституциялық Соттың рөлі күшейтілді.

Бұл азаматтар мен қызметкерлер үшін нені білдіреді?

– Тікелей жүгінуге болады.

Қазақстан Республикасының азаматтары өздерінің Конституцияда көзделген құқықтары мен бостандықтарына тікелей қатысты нормативтік құқықтық актілердің Конституцияға сәйкестігін қарау туралы Конституциялық Сотқа тікелей жүгінуге құқылы.

Азаматтардың Конституциялық Сотқа жүгіну тәртібі мен шарттары конституциялық заңмен айқындалады.

– Халықаралық шешімдер тексеріледі.

Конституциялық Сот халықаралық ұйымдар мен олардың органдары шешімдерінің орындалуын Конституцияға сәйкестігі тұрғысынан қарайды.

Егер олардың орындалуы Қазақстан Республикасының Конституциясына қайшы деп танылса, мұндай шешімдер ел аумағында орындалуға жатпайды.

– Сот шешімдері міндетті.

Заңдар мен өзге де нормативтік құқықтық актілер Конституциялық Соттың құқықтық ұстанымдарын ескере отырып қолданылады. Егер норма Конституцияға белгілі бір түсіндіру аясында сәйкес деп танылса, ол дәл сол түсіндіруде қолданылуы тиіс.

Неліктен бұл маңызды?

Кәсіподақтар мен қызметкерлер үшін бұл:

– еңбек және әлеуметтік құқықтарды қорғаудың қосымша кепілдігі;

– азаматтардың жағдайын нашарлататын нормаларға конституциялық бақылау тетігі;

– Конституцияның өзге шешімдерден басымдығы дегенді білдіреді.

Конституция елдің басты заңы болып қала береді, ал оны қорғау тетігі бұрынғыдан да нақты әрі тиімді бола түсті.